Lespakket: Einsteintelescoop in de klas (2e graad)
In dit STEM-project ontdekken leerlingen hoe we kunnen meten dat ruimtetijd kromt door licht te gebruiken om minuscule rimpelingen in het universum zichtbaar te maken. Met analogieën zoals watergolven leren ze interferentie van licht begrijpen en bouwen ze stap voor stap inzicht op in speciale en algemene relativiteit. Daarna stellen ze zelf een tafel interferometer af en testen ze hoe externe trillingen de meting beïnvloeden, inclusief een dempingsopstelling die het echte trillingssysteem van de Einsteintelescoop nabootst.
Doelgroep: 2de graad secundair onderwijs, aanpasbaar voor 1ste of 3de graad.
Voor de uitvoering van het volledige lespakket wordt een totale tijdsbesteding van ongeveer 10 à 12 lesuren voorzien. De leerkracht behoudt daarbij de vrijheid om deze tijdsbesteding te beperken door bepaalde onderdelen selectief of slechts gedeeltelijk te behandelen.
Het lespakket bestaat uit volgende bouwstenen:
- Verwondering: Hoe gaan we in België ontdekken hoe het universum is ontstaan?
- Golven: Hoe ontstaan golven? Hoe kunnen golven elkaar beïnvloeden?
- Licht: Wat is licht? Interferentie van licht.
- Relativiteit: Basisprincipes van speciale en algemene relativiteit kwalitatief begrijpen; ruimtetijd en gravitatiegolven visualiserenen kwalitatief begrijpen.
- De Einsteintelescoop: Een 3D-geprinte tafel interferometer afstellen en de invloed van externe trillingen op de metingen onderzoeken en dempen aan de hand van een 3D-geprinte trillingsopstelling.
Lesmateriaal
In de infofiche vind je een overzicht van de doelstellingen van dit lespakket, en materiaallijsten die nodig zijn voor de lessen.
Verder omvat het lesmateriaal:
- Bouwsteen 1: Verwondering. Hoe gaan we in België ontdekken hoe het universum is ontstaan?
- Bouwsteen 2: Golven. Hoe ontstaan golven? Hoe kunnen golven elkaar beïnvloeden?
- Bouwsteen 3: Licht. Wat is licht? Interferentie van licht.
- Bouwsteen 4: Relativiteit. Basisprincipes van speciale en algemene relativiteit kwalitatief begrijpen.
- Bouwsteen 5: De Einsteintelescoop. Een 3D-geprinte tafel interferometer afstellen en de invloed van externe trillingen op de metingen onderzoeken en dempen aan de hand van een 3D-geprinte trillingsopstelling.
- De 3D-print files (nodig voor onderdelen van de interferometer en trillingsopstelling)
Al deze documenten worden gebundeld in de download van de link hieronder.
Dit lespakket is het resultaat van de samenwerking tussen Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen, het projectteam ET en Expertisecel Art of Teaching – Lerarenopleiding Fysica van Hogeschool UCLL.
Met dank aan de studenten Educatieve Bachelor Secundair Onderwijs van UCLL Hogeschool: Tibo Schellens, Rune Stinkens, Roger Boessen.
Laatste update lesmodule: 2 september 2026.